» ویژگی های الهی شخصیت امام صادق (علیه السلام)

زندگی امام جعفر صادق (علیه السلام) بازتاب واقعی اسلام بود

جعفر بن. محمد بن. علی بن. الحسین (ع) (عربی: جعفر بن محمد بن علی بن الحسین ) معروف به به امام صادق (ع) ( الإمام الصادق )، ششمین امام است.

امام جعفر صادق (ع)، ششمین جانشین پس از پیامبر اکرم (ص) در دوران 34 ساله امامت خود نقش مهمی در توسعه معارف اسلامی داشتند. امام ششم جعفر بن محمد صادق (ع) در هفدهم ربیع الاول سال 83 هجری (23.4.702 میلادی) در مدینه چشم به جهان گشود و مدت امامت ایشان 34 سال بود. امام جعفر صادق (ع) از نسل حضرت فاطمه زهرا (س) دختر حضرت محمد (ص) و فرزند امام محمد باقر (ع) است.

امام صادق (ع) از آن شخصیت های معصومی بود که خداوند او را برای اسوه های تعالی اخلاقی آفرید. میهمان نوازی، انفاق، کمک به نیازمندان در خفا، رفتار منصفانه با خویشاوندان فقیر، گذشت، صبر و بردباری از فضایل خاص آن حضرت که مورخان آن را ثبت کرده اند، می باشد.

امام صادق (ع) علیرغم تمام جنایات خلفای وقت علیه فرزندان امام حسن (ع) در سکوت به تبلیغ معارف اهل بیت پرداخت. در نتیجه، حتی کسانی که او را امام معصوم نمی‌شناختند و اعتبار و نسب او را نمی‌شناختند، در برابر علم او سر تعظیم فرود آوردند و به اینکه از شاگردانش به حساب می‌آیند، افتخار می‌کردند.

تمام دوران زندگانی امام جعفر صادق (علیه السلام) مانند سایر جانشینان معصوم پیامبر گرامی اسلام، بازتاب واقعی دین الهی اسلام بود. شصت و پنج سال عمر کرد و در بیست و پنجم شوال سال 148 هجری قمری در مدینه به شهادت رسید و در قبرستان بقیع به خاک سپرده شد. بیست سال با جدش امام سجاد (علیه السلام) و نوزده سال با پدرش امام محمد باقر (علیه السلام) زندگی کرد و امامتش سی و چهار سال به طول انجامید.

امام صادق (علیه السلام) از نظر علم و فقه و نسب و عبادت و احوال معنوی و فضایل اخلاقی بزرگ‌ترین شخصیت عصر خود بود.

شکاف میان این دو قدرت، راه را برای تبلیغ ایدئولوژی و مکتب شیعه باز کرد. امام جعفر صادق (علیه السلام) می توانست با نهضت تعلیم، معارف اسلام را به گونه ای تبلیغ کند که آن را به همه مردم جهان بسط دهد و به آن برساند. او خود نمونه اخلاق و سیره اسلامی به شمار می رفت. در میان همه مردم نمی توان پدر و پسری پیدا کرد که از هر نظر و اندیشه و منش و رفتار شبیه یکدیگر باشند.

اما خاندان پیامبر اسلام (ص) و جانشینان ایشان همگی در یک خط بودند و تکلیف آسمانی خود را با یک هدف و یک عقیده انجام می دادند و هیچ گونه تفاوتی در گفتار و منش و رفتار اخلاقی نداشتند.

درباره ارزش و فضیلت اخلاقی امام جعفر صادق (علیه السلام) همین بس که از بین چندین هزار شاگرد آن حضرت حتی یک نفر به سیره اخلاقی امام جعفر صادق علیه السلام اعتراض یا ایرادی نداشته است و نقطه ضعفی در آن نیافت.

دوران امامت آن حضرت مصادف با انقلابی ترین و پر حادثه ترین دوران تاریخ اسلام بود که با سقوط امپراتوری اموی و ظهور خلافت عباسی همراه بود. جنگ‌های داخلی و تحولات سیاسی باعث تغییر سریع در دولت شد.

به دلیل اختلافات سیاسی بین دو گروه یعنی بنی امیه و بنی عباس برای کسب قدرت بود که امام در انجام وظایف عبادی خود و انجام مسالمت آمیز رسالت خود در تبلیغ اسلام و نشر معارف پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله بدون مزاحمت رها شد.

المنصور، دومین خلیفه عباسی، دانشمندانی را برای اجرای اهداف خود به کار گرفت تا باور مردم را به دین تغییر دهند و به این فکر کنند که هر چه فقر و بدبختی و ظلم و افراط می‌شود، همه اینها از جانب خداست و انسان هیچ دخالتی برای تغییر شکل آن ندارد.

امام جعفرصادق (ع) نمی‌توانست آشکارا شاهد ترویج چنین اعتقاد غلط و خطرناکی باشد که به مردم داده می‌شد و به نام فرهنگ و اعتقادات اسلامی تدریس می‌شد.

بنابراین، او شروع به آموزش مردم کرد. نام مکتب فقهی شیعه از امام جعفر صادق (ع) گرفته شده است. فقهی که امام صادق (ع) تدریس می کرد، فقه پیامبر اکرم (ص) و امامان پیش از او بود. وی در زمان صادق (ع) توانست علم نیاکان خود را گسترش دهد و از این رو مدرسه به نام او نامگذاری شده است.

روایات حاکی از آن است که امام صادق (ع) بیش از چهار هزار شاگرد داشت که دروس مختلف را از ایشان فرا می گرفتند. این شامل علوم دینی مانند فقه، تفسیر و حدیث و همچنین علوم دیگری مانند شیمی، پزشکی، ریاضیات و نجوم بود. برخی از شاگردان او عبارتند از جابر بن حیان، شیمیدان معروف، به عنوان داناترین و وارسته ترین عالم عصر خود ستوده شد.

او در غذا خوردن، استراحت و استراحت، راه رفتن، گفتار و رفتار با دیگران الگو و نمونه عملی مسلمانان بود. او با دوستانش همان رفتار اجتماعی را داشت که با فرزندانش داشت. برخی از علما به این امر شهادت داده اند. ابن حبان، جعفر بن محمد را از راویان ثقه دانسته و گفته است: «او از بزرگان اهل بیت از نظر فقه و علم بود. از سنت های او بهره می برد.»

درباره امام صادق (علیه السلام) می نویسند: «او در علم و دین بسیار دانا و در تقوا و خرد کامل بود. از اشتیاق دوری می کرد. مدتی در مدینه زندگی کرد; دوستان شیعه از علم او بهره بردند.بعدبه عراق رفت و مدتی در آنجا ماند.

بهترین فرزند محمد باقر جعفر صادق بود. از این رو جانشین پدر و خلیفه پس از او شد. مردم روایات زیادی از او نقل کرده اند که در همه مناطق رواج داشته است.

«جعفر بن محمدصادق از بزرگان اهل بیت بود. او خیلی دانا بود. خدا را بسیار عبادت و یاد می کرد. او بسیار با تقوا بود و قرآن را بسیار تلاوت می کرد. او در معانی قرآنی تدبر کرد، حقایق پیش پاافتاده را یافت و به نتایج شگفت انگیزی دست یافت. او وقت خود را در انواع عبادات می گذراند و خود را در این زمینه حساب می کرد. دیدن او برای مردم یادآور آخرت شد. گوش دادن به سخنان او باعث تقوای مردم شد. پیروی از او بهشت را پدید آورد. چهره نورانی و اعمال پاکش نشان می داد که او از عترت حضرت محمد (ص) است.»

شيخ مفيد درباره امام صادق (عليه السلام) نوشته است: «صادق; جعفر بن محمد بن علی بن حسین علیه السلام از میان برادرانش برگزیده شد و به خلیفه و جانشین پدر منصوب شد. از نظر علم بر برادرانش برتری داشت.

او مشهورترین و ارجمندترین آنها نزد مردم و نخبگان بود. علوم او در تمام مناطق پخش شد. روایاتی که از ایشان نقل شده است از سایر اهل بیت نقل نشده است.

«جعفر صدوق خلیفه و جانشین پدرش پس از پدرش بود. از نظر علم و عقل و عظمت بر برادرانش برتری داشت. مردم مسائل علمی زیادی از ایشان نقل کرده اند که در همه جا پخش می شود. احادیثی که از او نقل شده از هیچ یک از خویشاوندان او نقل نشده است.»

وقتی به جعفر بن محمد (علیه‌السلام) نگاه کردم، احساس کردم که او از عترت پیامبران است.

به خدا سوگند هیچ کس را از نظر تقوا و علم و عبادت برتر از جعفر بن محمد (علیه السلام) ندیدم.

در هر عصری یکی از ما اهل بیت است که حجت خدای متعال برای مردم است و حجت این عصر جعفر بن محمد پسر برادرم است. هر کس از او پیروی کند گمراه نمی شود و هر که از او سرپیچی کند هدایت نمی شود.»

مالک بن انس، فقیه مدینه، درباره امام صادق (علیه السلام) گفته است: «هنگامی که نزد جعفر بن محمدصادق رفتم، مرا احترام کرد و برایم بالشتک آورد و گفت: ای مالک! من به شما علاقه دارم.' از رفتار او خوشحال شدم و خدای متعال را شکر کردم. روزه گرفتن یا نماز خواندن یا یاد خدا. روایات فراوانی را نقل کرد و جلسات مفیدی برگزار کرد. هر گاه از رسول خدا روایت می کرد، رنگ چهره اش تغییر می کرد، به گونه ای که به سختی قابل شناسایی بود».

المنصور که پس از استفاده از ابزارها و روش‌های مختلف ناامید شده بود، شروع به فریب افکار عمومی کرد و سعی کرد خود را وارث واقعی پیامبر اکرم (ص) و یکی از افراد شایسته خلافت اسلامی نشان دهد.

اگرچه منصور تمام تلاش خود را کرد تا امام جعفرصادق (ع) را به خود نزدیک کند یا با تهدید او را ساکت کند، اما ناکام ماند. پس تصمیم گرفت امام جعفر صادق (ع) را به شهادت برساند.در نتیجه امام جعفر صادق (ع) در 25 شوال 148 هجری قمری مسموم و به شهادت رسید. پیکر مطهرش را در قبرستان بقیع مدینه به خاک سپردند.

امروزه میراث امام جعفر صادق همچنان بخش حیاتی از حیات معنوی، فکری و فرهنگی اسلام است. او مردی بود که تأثیر و اهمیتش بسیار فراتر از بسیاری از شخصیت‌های تاریخی از هر دوره یا فرهنگی است، و هنوز هم به عنوان منبع حکمت و الهام برای بیش از 1.5 میلیارد مسلمان امروزی عمل می‌کند.